Chọn tròng cho học sinh

Cận thị ở trẻ em đang tăng nhanh

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Ophthalmology năm 2016 của Holden và cộng sự dự báo đến năm 2050, gần 5 tỷ người, tức khoảng một nửa dân số thế giới, sẽ bị cận thị, và khoảng 1 tỷ người bị cận nặng. Theo AAO, khoảng 40% trẻ em và thanh thiếu niên 6 đến 19 tuổi bị cận, và tỷ lệ ở châu Á gần gấp đôi.

Cận nặng làm tăng nguy cơ các bệnh mắt nghiêm trọng về sau như bong võng mạc, glôcôm, đục thủy tinh thể sớm và bệnh hoàng điểm do cận thị. Trẻ bị cận càng sớm thì càng dễ bị cận nặng, vì vậy phát hiện và can thiệp sớm rất quan trọng.

Thời gian ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận

Bằng chứng rõ nhất đến từ một thử nghiệm ngẫu nhiên đăng trên tạp chí JAMA năm 2015 tại Quảng Châu, Trung Quốc. 1.903 học sinh lớp 1 (trung bình 6,6 tuổi) ở 12 trường tiểu học được chia thành hai nhóm. Nhóm can thiệp có thêm một tiết học ngoài trời 40 phút mỗi ngày và được khuyến khích chơi ngoài trời sau giờ học. Sau 3 năm, tỷ lệ mới mắc cận thị ở nhóm này là 30,4%, so với 39,5% ở nhóm đối chứng, thấp hơn 9,1 điểm phần trăm.

AAO khuyên trẻ nên ở ngoài trời khoảng 1 đến 2 giờ mỗi ngày. Báo cáo năm 2024 của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y khoa Hoa Kỳ cũng khuyến nghị 1 đến 2 giờ ngoài trời mỗi ngày cho trẻ em. Cơ chế chính xác chưa được hiểu rõ; một giả thuyết là ánh sáng mặt trời làm tăng dopamine trong mắt, chất tham gia điều hòa sự phát triển của nhãn cầu.

Thói quen nhìn gần và màn hình

• Nhìn gần liên tục trong thời gian dài, như đọc sách hay dùng màn hình, có thể thúc đẩy nhãn cầu phát triển bất thường. Hãy cho trẻ nghỉ đều đặn theo quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn xa khoảng 6 m trong 20 giây.
• AAO khuyên giới hạn thời gian dùng màn hình để giải trí ở mức 1 đến 2 giờ mỗi ngày.
• Trẻ cần đủ ánh sáng khi học và giữ khoảng cách đọc hợp lý.

Tròng kính cho trẻ: ưu tiên an toàn

Trẻ chạy nhảy, chơi thể thao và dễ làm rơi kính, nên khả năng chịu va đập là tiêu chí hàng đầu.

Theo AAO, polycarbonate là chất liệu tròng trong suốt chống vỡ tốt nhất và được khuyên dùng cho kính bảo hộ. Trivex cũng có khả năng chịu va đập rất tốt. Tròng chiết suất cao như 1.67 thì giòn hơn polycarbonate một chút.

Trong danh mục hiện tại, HOGA 1.56 Flex SHMC được hãng mô tả là khó bể khi mài, phù hợp gọng bắt ốc, gọng cước. Các dòng ZINMY Duramax (1.58, 1.60) được hãng công bố là hạn chế vỡ tối ưu và an toàn khi khoan gọng. Hãy hỏi cửa hàng về chất liệu phù hợp nhất với độ kính và hoạt động của con bạn.

Khi chơi thể thao

Kính đeo hằng ngày không được thiết kế để bảo vệ mắt khi chơi thể thao có va chạm. AAO khuyến nghị trẻ chơi các môn có nguy cơ chấn thương mắt nên đeo kính bảo hộ thể thao đạt tiêu chuẩn như ASTM F803 (dùng cho bóng rổ, cầu lông, quần vợt, bóng đá…). Trẻ chỉ có một mắt nhìn tốt cần được bảo vệ mắt khi chơi mọi môn thể thao.

Bảo vệ khỏi tia UV

AAO nhắc rằng trẻ em cũng cần kính râm và mũ khi ra nắng. Tia UV vẫn có mặt vào ngày nhiều mây. Khi chọn tròng cho trẻ, nên chọn loại chặn 99 đến 100% UVA và UVB, ví dụ tròng ghi UV400 hoặc UV420.

Có cần tròng lọc ánh sáng xanh cho trẻ?

AAO không khuyến nghị kính đặc biệt khi dùng máy tính, vì chưa có bằng chứng ánh sáng màn hình gây hại cho mắt. Tổng quan Cochrane năm 2023 cũng không tìm thấy bằng chứng tròng lọc ánh sáng xanh giảm mỏi mắt trong ngắn hạn. Cha mẹ có thể chọn tròng Blue Cut nếu trẻ thấy dễ chịu hơn, nhưng điều quan trọng hơn là giới hạn thời gian màn hình và tăng thời gian ngoài trời.

Dấu hiệu trẻ có thể cần khám mắt

• Nheo mắt, nghiêng đầu hoặc che một mắt khi nhìn.
• Ngồi sát tivi hoặc cầm sách, điện thoại rất gần.
• Hay dụi mắt, chảy nước mắt hoặc than mỏi mắt, nhức đầu.
• Nhìn bảng ở lớp không rõ, kết quả học tập giảm.
• Né tránh các hoạt động cần nhìn xa hoặc nhìn gần.

Chọn gọng cho trẻ

• Gọng vừa khít mặt, không trượt xuống mũi, để trẻ nhìn đúng tâm tròng.
• Ve mũi hoặc sống mũi phù hợp với khuôn mặt trẻ; nhiều trẻ có sống mũi thấp.
• Bản lề chắc chắn, gọng nhẹ để trẻ chịu đeo cả ngày.
• Với trẻ hiếu động, có thể dùng thêm dây đeo kính; khi chơi thể thao có va chạm, dùng kính bảo hộ thể thao riêng như đã nói ở trên.

Những điều cha mẹ nên làm

• Đưa trẻ đi khám mắt định kỳ theo lịch bác sĩ khuyên, và khám ngay khi thấy trẻ nheo mắt, ngồi sát tivi hoặc than nhìn mờ.
• Cho trẻ ra ngoài trời 1 đến 2 giờ mỗi ngày.
• Giới hạn màn hình giải trí ở mức 1 đến 2 giờ mỗi ngày và nhắc trẻ nghỉ mắt.
• Chọn tròng chịu va đập tốt và gọng vừa vặn, chắc chắn.
• Hỏi bác sĩ nhãn khoa về các phương pháp kiểm soát tiến triển cận như thuốc nhỏ atropine liều thấp hoặc kính áp tròng đa tiêu cự chuyên dụng. Theo AAO, các phương pháp này đã được chứng minh làm chậm cận nhưng cần bác sĩ chỉ định.

Tóm tắt nhanh

• Cận thị ở trẻ đang tăng; trẻ cận càng sớm càng dễ thành cận nặng.
• Cho trẻ ra ngoài trời 1 đến 2 giờ mỗi ngày; thử nghiệm tại Quảng Châu cho thấy thêm 40 phút ngoài trời mỗi ngày giảm tỷ lệ mới mắc cận từ 39,5% xuống 30,4% sau 3 năm.
• Giới hạn màn hình giải trí, nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20.
• Chọn tròng chịu va đập tốt, chặn UV, và gọng vừa vặn; dùng kính bảo hộ riêng khi chơi thể thao.
• Hỏi bác sĩ về các phương pháp kiểm soát cận khi trẻ tăng độ nhanh.